Al een aantal jaren heb ik het gevoel iets met het onderwijs te moeten. Wat? Nog echt geen idee. Tijd voor een post over het aan elkaar knopen van democratisch onderwijs, TEDxYouth en C7 DNA. Het wordt steeds leuker!

Maar wat moet jij nou met onderwijs?

Dat vind ik nou een goede vraag. Al een tijdje lees en praat ik veel met mensen over de mogelijkheden en onmogelijkheden binnen het onderwijs. Eigenlijk begon het een jaar of vier geleden toen ik de TED-presentatie van Ken Robinson voor het eerst zag. Sindsdien kijk ik dit filmpje eens per maand. Op de één of andere manier laat het me niet los, het heeft me geraakt. Laat ik even zeggen dat ik veel en veel te weinig van het vakgebied weet om er inhoudelijk een discussie over te kunnen voeren. Ik luister veel, ik praat veel en ik lees veel. Op deze manier probeer ik te leren. En een gepassioneerde kleuterjuf als vrouw, draagt hier ook zeker positief aan bij. Waar ik steeds meer achter kom, is dat heel veel mensen graag anders zouden willen maar in een vacuüm terecht zijn gekomen. Er is een systeem gecreëerd waar we niet meer uit komen. Iets wat ik bij Concept7 dagelijks in de praktijk mee maak. Bij Concept7 sturen we op cultuur, niet op harde cijfers. Bij Concept7 geloven we in doen wat je leuk vindt, in je passie vinden, in open, eerlijk en echt zijn. In vertrouwen. In aanpassen, niet beheersen. Ik praat hier veel met mensen over en mensen veel met mij. Wat voor ons zo vanzelfsprekend is, is voor zoveel mensen niet het geval. Het lijkt zo eenvoudig, en eigenlijk is het dat ook.

TEDxYouth, IMC Weekendschool en meer

Bij Concept7 geven we sinds een aantal jaren les aan de IMC weekendschool, gewoon omdat het goed voelt. In maart van dit jaar heb ik voor het eerst zelf les gegeven, helemaal top. Onlangs zijn we via via in contact gekomen met de organisatie achter TEDxYouth. Wat een fantastische mensen zijn bij dit project betrokken. Mensen met dezelfde uitgangspunten als ons, mensen die doen wat ze leuk vinden. Mensen die geloven dat het anders kan. As we speak helpen we ze met het realiseren van een nieuwe website. Gewoon, omdat we het leuk vinden. Tijdens het evenement hebben we onze hulp aangeboden met wat er ook maar moet gebeuren. Het is fantastisch om bij deze wereld betrokken te zijn. Het past bij ons, we ademen hetzelfde DNA.

De wereld gaat de andere kant op

Hoe meer ik erbij betrokken raak, hoe meer ik zie dat het ook anders kan. Overal ontstaan initiatieven waarin men laat zien dat het huidige systeem niet meer werkt. Zowel binnen bedrijven, als binnen het onderwijs. Wij zijn echt niet het enige bedrijf dat stuurt op DNA. Wereldwijd gingen en gaan talloze bedrijven ons voor. Mensen die geloven dat het belangrijk is om je passie te vinden. Die geloven in echt zijn en in doen wat je leuk vindt. Mensen die durven te dromen. Niets is leuker dan dat. Niets nieuws trouwens, standaard bagage voor kinderen.

Jij bent academicus, wauw dan zul je wel veel geld verdienen!

Ons hele onderwijssysteem is gericht op het halen van academische titels, zo vertelt Ken Robinson in één van zijn presentaties. Het is een systeem gebaseerd op het verkrijgen van diploma's binnen de paden zoals deze door het systeem zijn ingericht. Gericht op uiteindelijk het verdienen van veel geld. Hopeloos verouderd en opgezet in een tijd waarin deze wetten golden. Een systeem gericht op beheersen. Kijkend naar hoe snel de wereld verandert, zou het logischer zijn om kinderen te leren zich aan te passen aan de veranderende omstandigheden. Daar horen andere karakter eigenschappen bij. Daar hoort misschien wel een andere vorm van onderwijs bij.

Leren praten of leren lezen, is dat hetzelfde?

Bijna alle kinderen leren uit zichzelf praten, zo schrijft Daniel Greenberg in zijn artikel eindelijk vrijheid'. Kinderen worden omringd door een wereld van mensen die met elkaar communiceren door te praten. Wat we weten is dat een kind, op een bepaald moment, niets liever wil dan leren praten. Niemand weet precies wanneer en hoe, maar het gebeurt. Slechts een aantal kinderen kent functionele spraakproblemen die met een behandeling geholpen worden. Bijna alle kinderen leren 'uit zichzelf' praten en niemand weet waarom. Wat als we éénjarige kinderen naar school laten gaan? Zeer waarschijnlijk komen er dan lessen waarin we kinderen leren praten. Een logisch gevolg van onze huidige maatschappij dat vooral gericht is op beheersen en niet op aanpassen, zo schrijft Daniel Greenberg. Daar komt nog een andere, zeer aannemelijke consequentie bij, het ontstaan van talloze nieuwe zogenaamde 'praatafwijkingen'. Maar wat als leren lezen of schrijven net zo werkt als leren praten? Wat als we het aan de kinderen overlaten wanneer zij het tijd vinden om deze 'basisvaardigheden' te leren? Kijkend naar het principe van leren praten, dan moet dit haast net zo werken. Willen kinderen zich staande houden, dan hoort daar lezen en schrijven bij. En dus willen ze, net als leren praten, ook leren lezen en schrijven. Een bijkomend voordeel, ze willen het nu zelf! Een intrinsieke motivatie om te leren lezen, daar kan geen leraar tegenop.

Terra incognita en nog 12 scholen

Er bestaat een vorm van onderwijs dat inspeelt op deze behoeften, namelijk het democratisch onderwijs. Je gelooft het of niet maar in Nederland zijn inmiddels een stuk of 12 van deze scholen. Toen collega Esther me wees op een open dag van één van deze scholen, hoefde ik niet lang na te denken. Op naar Nijmegen, op naar het Terra Incognita . Daar gingen opnieuw mijn ogen open. Fantastisch vond ik het. Een school gebaseerd op alle principes zoals ik hierboven heb omschreven. Dezelfde principes als waar we ons bedrijf op hebben opgebouwd.

Sudbury onderwijs

Het democratisch onderwijs bestaat al bijna 35 jaar en kent zijn oorsprong op de Sudbury Valley school in Amerika. Kinderen worden vrij gelaten in wat ze doen binnen de democratisch opgestelde regels van de school. Kinderen zijn zelf verantwoordelijk voor hun opleiding maar kunnen, indien ze dat willen, gebruik maken van de tools (leerkrachten, materialen, schoolgebouw en meer) die de school hun biedt. (Leef)tijd is niet belangrijk meer. Gezamenlijke interesses en doen wat je leuk vindt zijn de uitgangspunten. Waar leren over het algemeen geassocieerd wordt met een klaslokaal en huiswerk, wordt leren hier toch even in een heel ander perspectief gezet.

Alles begint met het maken van keuzes

De kinderen wordt geleerd dat alles wat ze doen, en alles wat ze willen, start met het maken van een keuze. En een keuze heeft consequenties. Net als in het echte leven. Het is niet erg wat je kiest, als je je maar realiseert dat iedere keuze consequenties heeft. Deze manier van denken maakt het leven maakbaar. Ik geloof hier heilig in. Je bent zelf verantwoordelijk voor wat je doet. Sommige dingen overkomen je, maar het is aan jou hoe je ermee om gaat. Het is een keuze. Heerlijk, wat een kansen. Tijd voor een volgend boek!